Επίσκεψη στο Υπαίθριο Μουσείο Υδροκίνησης

Δύο χιλιόμετρα έξω από τη Δημητσάνα σε μία όμορφη τοποθεσία με άφθονα τρεχούμενα νερά, δίπλα στο εκκλησάκι του Αι-Γιάννη με το περίφημο κεφαλάρι, επισκεφτήκαμε το Υπαίθριο Μουσείο Υδροκίνησης. Στενά συνδεδεμένος με το παρελθόν της περιοχής, αυτός ο χώρος προβάλλει στον επισκέπτη τη σημασία  του νερού και την αξιοποίησή του ως πηγή ενέργειας.

Kείμενο/φωτογραφίες: Ανδρέας Καλογερόπουλος

Γνωστή και ως η “μπαρουταποθήκη” της ελληνικής επανάστασης η Δημητσάνα, συνδέεται στενά με τη δημιουργία της μπαρούτης, που σύμφωνα με ιστορικές πηγές λίγο πριν από το 1821, επαρκούσε για όλη την Πελοπόννησο. Με πρώτες ύλες το θειάφι, το κάρβουνο και το νιτρικό κάλιο που ονόμαζαν “βοτάνι”, οι Δημητσανίτες έμποροι αδελφοί Σπηλιωτόπουλοι εξέλιξαν τους υδροκίνητους μπαρουτόμυλους και έφτασαν την παραγωγή πυρίτιδας σε δυσθεώρητα ύψη. Ο μπαρουτόμυλος ήταν ένα πετρόκτιστο κτίριο συνήθως ορθογώνιο με κεραμοσκεπή και χωμάτινο δάπεδο. Κάθε μπαρουτόμυλος είχε τα χαβάνια (γουδιά), τα κοπάνια και τη φτερωτή.

Σκάφη ζύμωσης μπαρουτιού με κόσκινο, για να ξεχωρίζουνε οι μπαρουξήδες ποιο μπαρούτι ήτανε για το κυνήγι και ποιο για τα φουρνέλα.

Πάνω στη φτερωτή έπεφτε το νερό με ορμή και κινούσε το μύλο και έτσι ανεβοκατέβαιναν τα ξύλινα κοπάνια και άλεθαν τα υλικά. Δηλαδή, τα κοπάνια συνδέονταν με ένα κεντρικό άξονα και αυτός με τη φτερωτή. Εκεί υπήρχε ένα ξύλινο βαρέλι με κωνικό σχήμα και μικρή διάμετρο εκροής, που μέσα σε αυτό έπεφτε με δύναμη το νερό από ψηλά και κινούσε τη φτερωτή.

Κάθε μπαρουτόμυλος είχε αρκετά γουδιά. Τα χαβάνια ήταν στερεωμένα μέσα στο έδαφος.

Εκτός από τους μπαρουτόμυλους στο μουσείο υδροκίνησης θα δούμε κι άλλες χρήσεις. Καθώς μπαίνουμε στο χώρο βλέπουμε  μια νεροτριβή κι έναν αλευρόμυλο.

Νεροτριβή

Ως τις αρχές του προηγούμενου αιώνα υπήρχαν στη Δημητσάνα περίπου είκοσι νεροτριβές όπου πλένονταν τα υφαντά. Δίπλα από τη νεροτριβή, ο  αλευρόμυλος με την οριζόντια φτερωτή, όπου μπορούμε να ρίξουμε σπόρους στη σκαφίδα και να παρακολουθήσουμε πως αλέθονται από τις μυλόπετρες μέχρι να καταλήξουν στο δοχείο (αλευροδόχη). Στο διπλανό δωμάτιο με το τζάκι η κατοικία του μυλωνά.

Αλευρόμυλος

Βυρσοδεψείο

Ακριβώς απέναντι βρίσκεται ένα διώροφο κτήριο, που στεγάζει την κατοικία του βυρσοδέψη και το βυρσοδεψείο. Το εσωτερικό του εργαστηρίου είναι χωρισμένο σε “ζώνες” που αντιστοιχούν στα διάφορα στάδια επεξεργασίας των δερμάτων. Η πρώτη είναι για τα “νερά”, τον ασβέστη και γενικά τις προπαρασκευαστικές εργασίες. Στην επόμενη βρίσκεται η σειρά με τις “λίμπες” (γούρνες) για τη δέψη. Μια ζώνη ευάερη προορίζεται για το άπλωμα και το στέγνωμα των δερμάτων στη σκιά και τέλος, μια καλά φωτισμένη γωνιά για τις εργασίες της μετάδεψης.

Περισσότερες πληροφορίες: https://www.piop.gr/el/diktuo-mouseiwn/Mouseio-Ydrokinisis/to-mouseio.aspx# 

Timbertrail.gr

Αφήστε ένα σχόλιο